مجلس شورا



بعد از کش‌وقوس‌های مجلس چهارم حالا نوبت پنجمین مجلس شوراست و سرگذشت آن!wink

انتخابات مجلس پنجم

رضاخان پهلوی در زمان انتخابات پنجمین مجلس شورا توانست علی‌رغم میل مخالفین خود در آن اعمال نفوذ کند و با انتخاب افراد خاصی که مدنظر داشت، پایگاه محکمی را در مجلس شورا به دست بیاورد!
اما در این میان یک نکته جالب و فضایی وجود داشت و آن اینکه؛ خودِ شخص رضا‌خان از همه‌ ایالات و ولایات به نمایندگی انتخاب شد!frown
 که اگر گذری هم نگاه کنیم، این کار خود نشانه آشکاری بود از اعمال نفوذ رضاخان در نظامیان طرفدار وی در امر انتخابات!

حالا دیگر مشخص بود که چه روزگاری برای پنجمین مجلس شورا قرار است رقم بخورد.

این مجلس از همان روزهای ابتدایی با نوعی جبهه‌گیری داخلی به انشقاقی کم سابقه دچار شد، یعنی؛ اکثریت جمهوری‌خواهی در مقابل ضد جمهوری قرار گرفتند.

باید بدانید؛ پیش از افتتاح مجلس شورا، حزبی با نام جمهوری‌خواهی از طریق جراید، موجودیت خود را اعلام کرده بودند؛ اما از طرفی جمهوری‌خواهان در مجلس تحت نام‌ها و عناوین دیگری فعالیت می‌کردند.

تقسیم بندی احزاب و گروه‌های پنجمین مجلس شورا توسط دولت‌آبادی 

  • هیأتی که آزادی خواهان معروف تشکیل داده بودند
  • هیأت ون یا هیأت علمیه به ریاست سید حسن مدرس
  •  هیأت سوسیالیست‌ها که در اقلیت بودند
  •  اکثریت یا تجددی‌ها که سید محمد تدین رهبر آن بود، البته گفتنی است؛ حزب تجدد در ابتدا به نام دموکرات مستقل خوانده می‌شد

اوضاع و احوال پنجمین مجلس شورا پس از افتتاح

 پنجمین مجلس شورا طبق معمول یک هفته پس از افتتاح تعطیل شد و جلسات خود را از اولین روز اسفند آغاز کرد و جالب است بدانید؛ اقلیت و اکثریت مجلس از همان ابتدا بر سر تصویب اعتبار‌نامه‌ها با هم درگیر شدند.sad

در واقع جمهوری‌خواهان ‌بدنبال این بودند که بتوانند هر چه زودتر اعتبارنامه‌ها را به تصویب برسانند و از طرفی با به حد نصاب رساندن تعداد نمایندگان مجلس آن را رسمیت ببخشند و بعد لایحه تغییر رژیم را پیش از عید نوروز به تصویب قطعی برسانند و به خیال خود عید و بهار جمهوری را با عید نوروز و بهار طبعیت مقارن سازند (شتر در خواب بیند پنبه‌دانه).laugh
جمهوری‌خواهان تا حدی به ‌این موفقیت خود اطمینان داشتند که طی پیامی به محضر دولت سردار سپه رساندند که سکه‌های طلایی با علامت جمهوری ضرب کنند.
 آن‌ها در واقع قصد داشتند این سکه‌ها را به عنوان هدیه در میان مردم پخش کنند؛ اما مدرس تمام تلاش خود را کرد تا از به رسمیت رسیدن مجلس تا پیش از عید نوروز جلوگیری کنند و مانع تحقق آرزوی جمهوری‌خواهان شود و از این رو بهترین و سریع‌ترین راه برای رسیدن به ‌این هدف مخالفت با همه اعتبارنامه‌ها بود.

از این رو مدرس از همان جلسه اول شروع به مخالفت با هر اعتبارنامه‌ای کرد و در نهایت پس از چندین بار تغییر در انتخاب ریاست مجلس تدین از اعوان و انصار رضا‌خان به ریاست مجلس انتخاب شد.

اما این پایان ماجرا نبود و پس از برخورد شدید مدرس و تدین که به تعطیلی مجلس انجامید، دکتر حسین بهرامی(احیا السلطنه) از فرط خشم چنان سیلی به صورت مدرس زد که عمامه آن سید بزرگوار به زمین پرت شد، این سیلی شاید آتش خشم تجددی‌ها را فرونشاند؛ اما در عوض سبب شعله‌ور خشم هزاران تن از مردم تهران بر علیه جمهوری شد و تواست زمینه‌ساز تظاهرات 28 - 29 اسفند ماه سال 1302 شود که از عوامل مهم شکست جنبش جمهوری بود.
enlightenedاما برسیم به اقدامات رضاخان پهلوی؛ شاه تلگرافی مبنی بر عزل سردار سپه از ریاست وزرایی به مجلس ارسال کرد و در آن از تمایل خود برای تعیین رییس‌الوزرایی جدید به مجلس سخن گفت.

از طرفی سردار سپه که از هر سو عرصه و زمین و زمان را بر خود تنگ می‌دید، ترجیح داد استعفا دهد اما پس از روزها در روز 19 فروردین ماه، 93 نفر از افراد مجلس به سردار سپه اقبال کردند و در نهایت در روز 24 فروردین ماه، وی کابینه خود را به مجلس معرفی کرد و رای اعتماد گرفت.frown

در تابستان 1304 همه چیز بگونه‌ای بود که به نظر می‌رسید دیگر مانعی بر سر راه ارتقا رضاخان به مقام عالی کشور وجود ندارد و در‌ این میان یک هئیت سه نفر با حضور داور، تیمورتاش، فیروز، که همه جناح‌های اصلی مجلس را به استثنا گروه مدرس و مستقل‌ها را با خود همراه کرده بودند اما تدین طرح تدوین و تصویب ماده واحده انقراض قاجار را به مجلس برد.

داور از روز ۴ آبان تا هفتمین روز آبان ماه توانست نزدیک به 84 تن از نمایندگان مجلس را به زیر زمین منزل سردار سپه بکشاند تا طرح انقراض را امضا کنند و این ماده واحده به شرح زیر بود:

مجلس شورای ملی به نام سعادت ملت ‌ایران، انقراض سلطنت قاجار را اعلام نموده و حکومت موقتی را در حدود قانون اساسی و قوانین موضوعه مملکتی به شخص آقای رضا‌خان پهلوی واگذار می‌نماید. تعیین تکلیف قطعی حکومت موکول به نظر مجلس مؤسسان است که برای تغییر در مواد 36،37،40 متمم قانون اساسی تشکیل خواهد شد.

 

و ادامه ماجرا در پُست بعد شرح می‌دهم.wink


رضا پهلوی پدر محمدرضا شاه را که می‌شناسید، همان که سلطنت را از چنگ قاجار درآورد. امروز نگاهی به وضعیت مجلس و مجلس چهارم در زمان این شاه می‌اندازیم.wink

رضا پهلوی در روز ۲۴ اسفند سال ۱۲۵۶ در آلاشت، سوادکوه، مازندران دیده به جهان گشود و در نهایت در چهارمین روز از مرداد  ماه سال ۱۳۲۳ در ژوهانسبورگ واقع در آفریقای جنوبی دارفانی را وداع گفت.frown

پدر رضا شاه، عباسعلی داداش‌بیگ سوادکوهی، یاور فوج سوادکوه بوده و مادرش نوش‌آفرین آیرملو وی را زمانی که کودک شیرخواره‌ای بود از شهرستان سوادکوه به تهران آورد.

وی از سال ۱۳۰۲ تا ۱۳۰۴ خورشیدی بعنوان نخست‌وزیر ایران و از سال ۱۳۰۴ تا ۱۳۲۰ خورشیدی بعنوان پادشاه ایران و  بنیان‌گذار دودمان پهلوی شناخته می‌شد‌‌.

نظرات مخالفان و مدافعان رضاخان در مورد وی

پادشاهی رضاشاه را عاملی برای ایجاد یک نظم نوین در جامعه می‌دانند و مدافعانش وی را پدر ایران نوین می‌دانستند!

اما چرا؟surprise
enlightenedشاید از این جهت که وی توانست نهادهای مدرن را در ایران تأسیس کند، نهادهایی همچون دانشگاه، ارتش، دادگاه، راه‌آهن و
البته اگر بخواهیم از سویی دیگر نگاه کنیم، مخالفان رضا شاه او را مسئول بر باد رفتن مشروطیت در ایران می‌دانند و بر این موضوع معتقدند اگر چه پهلوی اول توانست نظام حکمرانی به ظاهر مدرنی را بنا کند اما دموکراسی، مجلس، انتخابات و آزادی را در ایران نابود کرده است.

جالب است بدانید؛ smileyحکومت رضاخان از سوی حامیانش دیکتاتوری منور نامیده می‌شد که آرمان‌های جنبش منور الفکری در ایران را پی گرفت، اما بتدریج منورالفکران حامی خود نظیر محمدعلی فروغی، علی اکبر داور و عبدالحسین تیمورتاش را از قدرت حذف کرد و بدل به نوعی استبداد فردی گشت.

مجلس چهارم و رضا خان

 مداخله وسیع و همه جانبه دولت در امر انتخابات مجلس چهارم، بدعت هراس انگیز در این موضوع و همچنین گزینشی بودن نمایندگان دلخواه دولت که به صورت یک سنت پایدار و ناپسند باقی ماند، سبب تسریع روند دولتی شدن مجلس و فرمایشی شدن انتخابات نمایندگان را در سراسر دوران حکومت رضاشاه پهلوی شد.cool

هر کدام از جریان‌های فعال در مجلس چهارم با نگرش‌ها و انگیزه‌های متفاوت و از طرفی با شانه خالی کردن از پذیرش مسئولیت و رسالت‌های سنگین ملی، زمام کشور را به آسانی هرچه تمام‌تر از دست دادند و با انشعابات متعدد و‌ ایجاد چندین اقلیت، مجلس را از کارآیی لازم انداختند.

البته بعدها اکثریت این افراد به عنوان عامل عمده در سقوط قوام‌السلطنه ناخواسته نقش موثری در به قدرت رسیدن رضاخان سردار سپه ایفا کردند.

رضاخان هم گاهی همگام با مجلس و گاهی پیش از آنان ابتکار عمل را با برکناری افسران خارجی از قشون کشور به دست خود می‌گرفت و در یک توافق پنهان از امضای قرارداد استخدام افسران انگلیسی سرباز زد؛ و در نهایت کابینه اول قوام‌السلطنه را مجبور کرد تا منابع جدیدی را برای تدارکات مالی و مستشاری بیابد.

خودسری‌ها و خودرایی‌هایی رضاخان پهلویsad هر روز افزایش می‌یافت تا جایی که به؛ دست‌زدن به اقداماتی خارج از چارچوب وظایف و اختیارات وزیر جنگ، نقض آشکار قانون اساسی، تعرض به آزادی‌های بیان و قلم، سرکوب رومه‌نگاران، مداخله در امور مالی و تلاش برای تسلط برمنابع درآمد کشور و اختصاص آن به وزارت جنگ توطئه‌چینی مستمر برای فلج کردن کابینه‌ها و به هم آمیختن امور لشگری و کشوری و مانند آن در سطح گسترده رسید و سرانجام مجلس چهارم را با تمام سکوت و انفعالی که دچار آن بود به واکنش واداشت و در نهایت سردار سپه از کار کناره گرفت.


آخرین ارسال ها

آخرین جستجو ها

دانشنامه اطلاعات وبسایت های ایران kindetrdytriko alichangizian cabtiolandplic رودان موزیک فروشگاه سایت بلاگ بیست plugvenremi e764 poonehgol New_faradars